Mevlâna Eserleri

Mevlâna Eserleri
Mevlâna Eserleri

Mevlâna Eserleri günümüzde sadece Anadolu ve Müslüman coğrafyasında değil, Dünya’nın pek çok bölgesinde herhangi bir dini inanışa bakmaksızın incelendiği araştırıldığı bilinmektedir. Hatta bir çok tanınmış yerli yabancı ünlünün Mevlâna’nın eserlerindeki bazı kısa bölümleri ve sözlerini birçok sosyal medya platformunda paylaştığına şahit olduk. Yazılı bilinen beş tane Mevlâna Eserleri var olduğu biliniyor. Ayrıca merak edenler için Mevlânâ Celaleddin-i Rumi hayatını buraya tıklayarak öğrenebilirsiniz.
Şimdi bu eserleri ayrı başlıklar altında inceleyelim;

1-MESNEV-İ ŞERİF

Mevlâna Eserleri içinde belkide en çok bilineni Mesnevidir, klâsik doğu edebiyatında, bir şiir tarzının adıdır. Sözlük anlamıyla “İkişer, ikişerlik” demektir. Edebiyatta aynı vezinde ve her beyti kendi arasında ayrı ayrı kafiyeli nazım şekillerine Mesnevi adı verilmiştir. Her beytin aynı vezinde fakat ayrı ayrı kafiyeli olması nedeniyle Mesnevi’de büyük bir yazma kolaylığı vardır. Bu nedenle uzun sürecek konular veya hikâyeler şiir yoluyla söylenilecekse, kafiye kolaylığı nedeniyle mesnevi tarzı seçilir. Bu suretle şiir, beyit beyit sürüp gider. Mesnevi her ne kadar klâsik doğu şiirinin bir şiir tarzı ise de “Mesnevi” denildiği zaman akla Mevlâna’nın Mesnevi’si gelir. Mevlâna Mesnevi’yi Çelebi Hüsameddin’in isteği üzerine yazmıştır. Kâtibi Hüsameddin Çelebi’nin söylediğine göre Mevlana, Mesnevi beyitlerini Meram’da gezerken, otururken, yürürken hatta semâ ederken söylermiş, Çelebi Hüsameddin de yazarmış. Mesnevi’nin dili Farsçadır. Halen Mevlâna Müzesi’nde teşhirde bulunan 1278 tarihli, elde bulunan en eski Mesnevi nüshasına göre, beyit sayısı 25618 dir. Mesnevi’nin vezni: Fâ i lâ tün- Fâ i lâ tün – Fâ i lün’dür. Mevlâna 6 büyük cilt olan Mesnevi’sinde, tasavvufî fikir ve düşüncelerini, birbirine ulanmış hikâyeler halinde anlatmaktadır.

mesnevi-i-serif
Mevlâna Eserleri-mesnevi-i-şerif

2-DİVAN-I KEBİR (Büyük Divân)

Divân, şairlerin şiirlerini topladıkları deftere denir. Divân-ı Kebir “Büyük Defter” veya “Büyük Divân” manasına gelir. Mevlâna’nın çeşitli konularda söylediği şiirlerin tamamı bu divandadır. Divân-ı Kebir’in dili de Farsça olmakla beraber, Divân-ı Kebîr içinde az sayıda Arapça, Türkçe ve Rumca şiir de yar almaktadır.
Divân-ı Kebîr 21 küçük divân (Bahir) ile Rubâi Divânı’nın bir araya getirilmesiyle oluşmuştur. Divân-ı Kebir’in beyit adedi 40.000 i aşmaktadır. Mevlâna, Divân-ı Kebir’deki bazı şiirlerini Şems Mahlası ile yazdığı için bu divâna, Divân-ı Şems de denilmektedir. Divânda yer alan şiirler vezin ve kafiyeler göz önüne alınarak düzenlenmiştir.

DİVAN-I KEBİR
Mevlâna Eserleri-DİVAN-I KEBİR

3-MEKTUBAT (Mektuplar)

Mevlâna’nın başta Selçuklu Hükümdarlarına ve devrin ileri gelenlerine nasihat için, kendisinden sorulan ve halli istenilen dini ve ilmi konularda ise açıklayıcı bilgiler vermek için yazdığı 147 adet mektuptur. Mevlâna bu mektuplarında, edebî mektup yazma kaidelerine uymamış, aynen konuştuğu gibi yazmıştır.
Mektuplarında “kulunuz, bendeniz” gibi kelimelere hiç yer vermemiştir. Hitaplarında mevki ve memuriyet adları müstesna, mektup yazdığı kişinin aklına, inancına ve yaptığı iyi işlere göre kendisine hangi hitap tarzı yakışıyorsa o sözlerle ve o vasıflarla hitap etmiştir.

MEKTUBAT
Mevlâna Eserleri-MEKTUBAT

4-FİHİ MA-FİH (Onun içindeki içindedir)

Fîhi Mâ Fih “Onun içindeki içindedir” manasına gelmektedir. Bu eser Mevlâna’nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin, oğlu Sultan Veled tarafından toplanması ile meydana gelmiştir. 61 bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerden bir kısmı, Selçuklu Veziri Süleyman Pervane’ye hitaben kaleme alınmıştır.
Eserde bazı siyasi olaylara da temas edilmesi yönünden, bu eser aynı zamanda tarihi bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Eserde cennet ve cehennem, dünya ve âhiret, mürşit ve mürîd, aşk ve semâ gibi konular işlenmiştir.

FİHİ MA FİH
Mevlâna Eserleri-FİHİ MA-FİH

5-MECÂLİS-İ SEB’A (Yedi Meclis)

(Yedi Meclis) Mecâlis-i Seb’a, adından da anlaşılacağı üzere Mevlâna’nın Yedi Meclisi’nin, Yedi Vaazı’nın not edilmesinden meydana gelmiştir. Mevlâna’nın vaazları, Çelebi Hüsameddin veya oğlu Sultan Veled tarafından not edilmiş, ancak özüne dokunulmamak kaydı ile eklentiler yapılmıştır. Eserin düzenlemesi yapıldıktan sonra Mevlâna’nın tashihinden geçmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Şiiri amaç değil, fikirlerini söylemede bir araç olarak kabul eden Mevlâna, yedi meclisinde şerh ettiği Hadis’lerin konuları bakımından tasnifi şöyledir :

  1. Doğru yoldan ayrılmış toplumların hangi yolla kurtulacağı.
  2. Suçtan kurtuluş. Akıl yolu ile gafletten uyanış.
  3. İnanç’taki kudret.
  4. Tövbe edip doğru yolu bulanlar Allah’ın sevgili kulları olurlar.
  5. Bilginin değeri.
  6. Gaflete dalış.
  7. Aklın önemi.

Bu Yedi Meclis’ de, asıl şerh edilen hadislerle beraber, 41 Hadis daha geçmektedir. Mevlâna tarafından seçilen her Hadis içtimaidir. Mevlâna yedi meclisinde her bölüme “Hamd ü sena” ve “Münacaat” ile başlamakta, açıklanacak konuları ve tasavvufî görüşlerini hikâye ve şiirlerle cazip hale getirmektedir. Bu yol Mesnevi’nin yazılışında da aynen kullanılmıştır.

MECÂLİS-İ SEB'A
Mevlâna Eserleri-MECÂLİS-İ SEB’A

Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı-Konya İl Halk Kütüphanesi

Son Yazılar

  • Biontech aşısı nedir?
    Biontech aşısı, Pfizer-BioNTech tarafından üretilen COVID-19 aşısı, 16 yaş ve üzeri bireylere yapılmak üzere, 11 Aralık 2020’de acil kullanım
  • Müsilaj nedir, nasıl oluşur?
    Müsilaj nedir (Deniz Salyası) sorusu araştırma konusu olmaya devam ediyor. Marmara Denizini etkisi altına alan ve Marmara Denizi’nde canlı
  • Borsa Nedir Nasıl Oynanır?
    Borsa Nedir Nasıl Oynanır sorusunu sormadan evvel şuna açıklık getirelim. Pek çok kişi parasını çoğaltmayı, akıllıca hisselere yatırım yapma
  • Telefonu Hızlı Şarj Etme
    Telefonu Hızlı Şarj Etme bilindiği gibi günümüz koşuşturmasında zamanın hızlanması, teknolojinin hızla gelişmesiyle büyük önem taşıyor
  • Mavera Dizisi Konusu ve Oyuncuları
    Mavera dizisi öncesi birbirinden iddialı yapımlara imza atarak izlenme rekorları kıran TRT 1’de yeni bir dizi daha başlıyor: “Mavera” Hâce Ahmed Yesevi’nin destansı hikayesini anlatan ‘Mavera’ dizisi Ramazan ayı boyunca her gün saat 23.45’de TRT 1 ekranlarında olacak. Yönetmenliğini Doğan Ümit Karaca’nın üstlendiği, tarihteki ilk Alperenlerin hikayesi Mavera,
  • Ahmet Yesevi (Hâce Ahmed Yesevi)
    Ahmet Yesevi Türklerin manevi hayatına asırlarca hükmeden, Türk halk sufilik geleneğinin kurucusu; Arslan Baba’dan teslim aldığı emaneti insa

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir